Voor medisch onderzoek en onderwijs

U bezoekt het HagaZiekenhuis voor onderzoek of behandeling bij een polikliniek of u bent hier voor een opname. Bijna altijd neemt een arts of verpleegkundige wat lichaamsmateriaal af. Vaak bloed, maar soms een (klein) deel van uw lichaamsweefsel. Dit gebruiken we om te bepalen of u een ziekte heeft of wat de resultaten van een behandeling hebben opgeleverd. Dit noemen we diagnostisch onderzoek.

Na het diagnostisch onderzoek blijft er meestal wat materiaal over. Dit wordt niet zomaar vernietigd. We noemen dit overgebleven lichaamsmateriaal of restmateriaal. Dit restmateriaal is vaak bruikbaar voor wetenschappelijke doeleinden en onderwijs. In deze folder leest u informatie wat dit inhoudt en wat u hierover te zeggen heeft.

Lichaamsmateriaal kan bloed, urine of weefsel zijn. Weefsel kan een arts of verpleegkundige tijdens een punctie, biopsie of operatie weghalen. Het kan gezond weefsel zijn, bijvoorbeeld huidweefsel, maar ook een tumor is lichaamsmateriaal. Als er bij u weefsel is weggehaald, onderzoekt de patholoog een deel ervan om een diagnose te stellen of om te beslissen welke behandeling het beste voor u is. Van het lichaamsmateriaal dat nodig is voor uw diagnose blijft vaak een deel over, het zogenaamde restmateriaal.

Het HagaZiekenhuis bewaart dit restmateriaal over het algemeen voor een vastgestelde kortere periode (bloed, urine) of langere tijd (weefsel). Hiermee kunnen we onderzoek doen als u met nieuwe klachten naar het ziekenhuis komt. Daarnaast kunnen we, als er genoeg lichaamsmateriaal over is, een deel van het lichaamsmateriaal gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek of voor onderwijs.

Wetenschappelijk onderzoekers gebruiken lichaamsmateriaal om meer kennis te krijgen over het ontstaan en de behandeling van ziekten. Vrijwel alle kennis over gezondheid en ziekte verkrijgen we door wetenschappelijk onderzoek. Deze kennis kan helpen om betere diagnoses te stellen, ziekten te voorkomen, en ziekten te behandelen. Veel ontwikkelingen zijn alleen mogelijk door restmateriaal te bestuderen. Daarom is het belangrijk dat het ziekenhuis overgebleven lichaamsmateriaal kan gebruiken.

Voor wetenschappelijk onderzoek met overgebleven lichaamsmateriaal kunnen onderzoekers gebruik maken van anoniem of gecodeerd lichaamsmateriaal. Anoniem betekent dat uw naam en andere persoonlijke gegevens die u direct kunnen identificeren zijn verwijderd. Gecodeerd betekent dat deze persoonlijke gegevens zijn vervangen door een nummer (code).

Een onderzoeker kan ook samenwerken met andere onderzoekers uit Nederland of uit het buitenland. De onderzoekers maken geen winst met het wetenschappelijk onderzoek met uw overgebleven lichaamsmateriaal. Uw resterend lichaamsmateriaal wordt nooit verkocht aan bedrijven die winst willen maken. Wel kan de onderzoeker met deze bedrijven samenwerken. Als het ziekenhuis hier geld mee verdient, dan wordt dit geld gebruikt voor de patiëntenzorg of voor nieuw wetenschappelijk onderzoek.

Het ziekenhuis houdt zich aan de regels van de ‘Gedragscode Gezondheidsonderzoek’. Dit zijn afspraken tussen artsen, onderzoekers en patiëntenverenigingen. De afspraken zijn gebaseerd op bestaande wetgeving. De belangrijkste regels zijn:

• Het onderzoek moet nuttig zijn.
• De privacy van de patiënt moet voldoende beschermd worden.
• Een (ethische) commissie moet het onderzoek hebben goedgekeurd.

Uw behandelend arts of het ziekenhuis zal nooit restmateriaal aan een onderzoeker geven als niet aan al deze voorwaarden is voldaan. Voordat de onderzoeker restmateriaal voor onderzoek verkrijgt, moet deze verklaren zich te houden aan de genoemde voorwaarden.

• Indien u geen bezwaar heeft gemaakt, mag uw restmateriaal gebruikt worden voor onderzoek of onderwijs. Alleen degene die het restmateriaal heeft verstrekt aan de onderzoeker of degene die het onderwijs geeft, weet om welke patiënten het gaat. In plaats van de naam voegt hij echter een unieke code toe aan het materiaal (pseudonimiseren).
• Als voor het onderzoek nodig is dat de onderzoeker weet van welke patiënt het restmateriaal afkomstig is, dient u daarvoor eerst uitdrukkelijk toestemming te hebben gegeven. Dit type onderzoek komt slechts bij uitzondering voor.

Er zijn geen gevolgen van wel of niet bezwaar maken voor u

Wat u ook besluit over het gebruik van uw restmateriaal in wetenschappelijk onderzoek of onderwijs, uw relatie met de behandelend arts en het HagaZiekenhuis blijft precies dezelfde. U krijgt in alle gevallen dezelfde zorg. Niemand neemt het u kwalijk als u bezwaar maakt tegen het gebruik van uw restmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek.

Het ziekenhuis bewaart het overgebleven lichaamsmateriaal ook als u bezwaar maakt. Het eerste doel van het bewaren is namelijk om onderzoek te kunnen doen als u met nieuwe klachten naar het ziekenhuis komt. Als u geen bezwaar maakt, kan uw lichaamsmateriaal gebruikt worden voor wetenschappelijk onderzoek.

Nieuwe bevindingen

Heel soms komt een onderzoeker iets op het spoor dat van belang kan zijn voor uw gezondheid. Dit gebeurt maar zelden. We noemen dit een toevalsbevinding. Een commissie beoordeelt of het belangrijk is dat u dit weet. In dat geval zal de arts of huisarts de toevalsbevinding aan u laten weten.

Ziekenhuizen kunnen overgebleven lichaamsmateriaal ook gebruiken om medische apparaten te testen en te in te stellen of om onderwijs aan medische studenten en bijscholing van artsen te verzorgen. Dit mag altijd als het lichaamsmateriaal anoniem gemaakt wordt.

Soms vraagt het ziekenhuis u om extra lichaamsmateriaal af te staan voor wetenschappelijk onderzoek. In dat geval vraagt een arts of verpleegkundige u altijd om een toestemmingsverklaring te tekenen.

Als u niet wilt dat wij uw overgebleven lichaamsmateriaal gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek of scholing, dan kunt u dit doorgeven via bezwaar@hagaziekenhuis.nl. 

Verstuurt u liever een brief? Doe dit dan naar het volgende postadres:

HagaZiekenhuis

t.a.v. Wetenschapsbureau

Postbus 40551

2504 LN Den Haag

Vermeld in uw bericht of u bezwaar maakt tegen het gebruik van uw overgebleven lichaamsmateriaal. Noteer ook uw voor- en achternaam, geboortedatum, patiëntnummer, en de naam van uw behandelend arts met de bijbehorende afdeling. Na ontvangst van uw brief of e-mail, bevestigen we dat uw lichaamsmateriaal niet langer wordt gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek.

Als u nog vragen heeft na het lezen van deze folder, kunt u deze aan uw behandelend arts stellen.

U kunt meer lezen over dit onderwerp op de websites www.palga.nl, www.pathology.nl en www.biobanken.nl.