Na een TIA of beroerte hebben veel mensen last van vermoeidheid. Misschien bent u sneller moe dan vroeger, heeft u moeite met concentreren of kost een gewone dag u veel energie. In deze folder leest u wat vermoeidheid na een TIA of beroerte kan betekenen en krijgt u adviezen hoe u met uw vermoeidheid kunt omgaan. 

Er zijn verschillende soorten vermoeidheid. Na een lange wandeling of huishoudelijk werk kunt u zich vermoeid voelen. Dit is 'lichamelijke vermoeidheid'.  
Mentale activiteiten (zoals lezen, het uitvoeren van eenvoudige activiteiten en het voeren van een gesprek) kosten ook energie. Juist deze inspanning levert na hersenletsel vaak snel vermoeidheid op. Dit is 'mentale vermoeidheid'. Het lijkt of uw hoofd vol zit met watten en u kunt zich niet meer goed concentreren. U kunt ook gevoeliger zijn voor prikkels. 

Vermoeidheid na een TIA of beroerte komt door de hersenbeschadiging die is ontstaan. De vermoeidheid is voor uw omgeving niet gelijk zichtbaar maar kan wel grote gevolgen hebben op uw dagelijks leven. We spreken dan over de onzichtbare gevolgen na een TIA of beroerte.

Er zijn verschillende oorzaken voor de vermoeidheid:

• Vertraagde informatieverwerking: Door de schade in de hersenen kan het zijn dat informatie langzamer verwerkt wordt. U heeft meer tijd nodig om informatie te begrijpen en erop te reageren.
• Verhoogde prikkelgevoeligheid: prikkels komen versterkt binnen omdat de hersenen niet meer 
  goed kunnen filteren.
• Nadenken over routinehandelingen: de handelingen die u eerst altijd deed zonder erbij na te denken, moet u nu stap voor stap doornemen. Elke stap kost energie. Koffiezetten en tegelijkertijd een gesprek voeren (multitasken) kost dubbele energie.
• Overbelasting: niet iedereen heeft gelijk door wanneer de vermoeidheid begint. Hierdoor gaat u sneller over uw eigen grenzen heen.
• Verminderde conditie: hierdoor bent u sneller moe. Beginnen met sporten en werken is lastiger.
• Andere oorzaken: slecht slapen, zorgen, spanning of somberheid kunnen uw vermoeidheid versterken. 

De gevolgen van vermoeidheid kunnen groot zijn. Dit kunt u aan verschillende dingen merken. 
U kunt: 

• sneller uitgeput raken, ook na een kleine activiteit. U heeft langer nodig om te herstellen
• sneller hoofdpijn hebben 
• moeite hebben met concentreren of dingen onthouden 
• sneller afgeleid zijn of minder goed tegen drukte kunnen
• trager reageren of meer tijd nodig hebben om na te denken
• een korter lontje krijgen
• sneller emotioneel zijn
• minder energie hebben om sociale contacten te onderhouden 

Het doel is om uw energie zo goed mogelijk te verdelen. U hoeft niet te wachten tot u helemaal uitgeput bent voordat u rust neemt. Tegelijkertijd is het belangrijk om actief te blijven en uw activiteiten rustig op te bouwen. 

Tips:

• Luister naar uw lichaam en herken uw vermoeidheidsklachten. Schrijf eventueel op wat u heeft gedaan en hoe u zich daarna voelde.  
• Zeg vaker nee en geef uw grenzen aan. Uw grenzen bewaken betekent niet dat u niets meer kunt.  
• Verdeel uw energie over de dag. Maak een dag- en/of weekplanning. Wissel inspanning af met rust of ontspanning. Probeer niet alles op een goede dag in te halen, u kunt zich daardoor overbelasten.
• Neem op tijd rust. Neem regelmatig een korte pauze. Plan rustmomenten van 10 minuten tussen de activiteiten in. Creëer een rustige omgeving tijdens een rustmoment. Zet muziek, radio of tv uit. Leg de telefoon of laptop even aan de kant.
• Doe één ding tegelijk. Meerdere dingen tegelijk doen kost extra energie. Probeer daarom uw taken in kleine stappen op te delen.  
• Blijf bewegen en bouw rustig op. Begin met kleine activiteiten. Wissel beweging af met voldoende herstel.  
• Zorg voor een regelmatig slaapritme  
• Vertel anderen wat u nodig heeft. Omdat vermoeidheid vaak niet zichtbaar is, begrijpen anderen soms niet waarom u minder kunt dan voorheen. 

Vermoeidheid komt vaak voor na een TIA of beroerte. Bespreek uw klachten met uw huisarts of de CVA-verpleegkundige als de vermoeidheid niet overgaat en/of te hinderlijk voor u is. Afhankelijk van uw klachten kan begeleiding door bijvoorbeeld een ergotherapeut helpen. 

Krijgt u plotseling nieuwe verschijnselen die kunnen passen bij een beroerte, zoals een scheve mond, krachtsverlies of problemen met praten? 
Bel dan direct 112.

Heeft u nog vragen over vermoeidheid na TIA of beroerte? Neem dan contact op met de 
CVA-verpleegkundige. U kunt ook een email sturen naar nazorgneurologie@hagaziekenhuis.nl.

Meer informatie:

• Hartstichting.nl
• Hersenz.nl
• Hersenstichting.nl
• Hersenletsel-uitleg.nl

Den Haag 

Polikliniek Neurologie: 

• Bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 08.00 tot 16.30 uur
• Telefoonnummer (070) 210 2381

Poli Klinische Neurofysiologie (KNF) 

• Bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 08.00 tot 16.30 uur
• Telefoonnummer (070) 210 2876 

Zoetermeer 

Polikliniek Neurologie: 

• Bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 08.00 tot 16.30 uur
• Telefoonnummer: (079) 346 2563. 

Polikliniek Klinische Neurofysiologie 

• Bereikbaar van maandag t/m vrijdag van 08.00 tot 16.30 uur
• Telefoonnummer: (079) 346 2521.