• Meld u aan voor de afspraak op de polikliniek bij de aanmeldzuilen in de centrale hal of doe dit digitaal.
• Neem uw actuele medicijnlijst en eventueel een lijstje met vragen mee naar de afspraak met de radiotherapeut.
• Klachten door de bestraling: Meld deze op het bestralingstoestel óf bel 070-2102659 (buiten kantooruren: 070-2100000 en vraag naar de dienstdoende radiotherapeut).

U heeft van uw arts het advies gekregen om u te laten bestralen bij de afdeling Radiotherapie in het HagaZiekenhuis Den Haag. U krijgt een gesprek met de radiotherapeut-oncoloog* (bestralingsarts).

*Voor de leesbaarheid gebruiken we in deze tekst het woord ‘bestralingsarts’ in plaats van ‘radiotherapeut-oncoloog’.

De bestralingsartsen van de afdeling Radiotherapie HagaZiekenhuis krijgen assistentie van zogenoemde MBB-ers (Medisch Beeldvormings- en Bestralingsdeskundigen). Zij zijn speciaal opgeleid om onder andere radiotherapeutische behandelingen uit te voeren.

In deze folder vindt u algemene informatie over de gang van zaken rond uw behandeling. Bij het lezen van deze folder kunnen vragen bij u opkomen. U kunt deze opschrijven en ze bij uw volgend bezoek stellen aan de bestralingsarts of de MBB-ers. Zij geven u graag meer uitleg.

Aanvullend op deze folder ontvangt u informatie over het gebied waar u bestraald wordt. Hierin staan de eventuele instructies, bijwerkingen en adviezen wat u daaraan kunt doen.

De afdeling radiotherapie van het HagaZiekenhuis vormt één afdeling met de afdelingen radiotherapie van het LUMC en het Reinier de Graaf. Hierdoor kan het zijn dat er informatie wordt uitgewisseld tussen deze locaties.

Reiskostenvergoeding?

De MBB-ers bereiden de bestralingen voor en voeren ze ook uit. Als u kiest voor een behandeling krijgt u soms een afspraak voor een voorlichtingsgesprek met een MBB-er. De MBB-er vertelt u over de behandeling en maakt hierbij gebruik van een presentatie. Daarnaast bespreekt de MBB-er de mogelijke bijwerkingen met u en wat u kunt doen om deze te verzachten. Ook krijgt u adviezen over huidverzorging en andere tips. U kunt altijd vragen stellen. Na het gesprek kunt u de afdeling verlaten of brengt de MBB-er u naar de wachtkamer voor de CT-scan.

CT-scan

Voor start van de behandeling wordt altijd een CT-scan gemaakt, maar dit is niet altijd op dezelfde dag. Met deze scan wordt het aangedane deel van uw lichaam in ‘schijfjes’ afgebeeld. Door deze schijfjes in de computer op elkaar te stapelen, ontstaat een afbeelding in 3D (3 dimensies) of 4D, waarbij de ademhaling wordt gemonitord. Hierop kan de bestralingsarts precies zien welk gebied bestraald moet worden.

De MBB-er zet na het maken van de CT-scan 2, 3 of 4 tatoeagepuntjes op uw lichaam. Hierbij wordt een klein druppeltje inkt vlak onder de huid geprikt. Dit is een oppervlakkig prikje dat u kunt voelen. 
De plaats op het lichaam waar de puntjes geplaatst worden, hangt af van het te bestralen gebied. Deze puntjes zijn heel klein, maar wel blijvend. Ze zijn heel belangrijk om u altijd op de juiste plek te kunnen bestralen.

Met de gegevens van de CT-scan maakt de bestralingsarts samen met een MBB-er een bestralingsplan. Het maken van een bestralingsplan en het invoeren van uw gegevens in de computer kost tijd. U start meestal binnen 2 weken na de voorbereiding met de bestraling.

Het kan gebeuren dat tijdens de behandeling een deel van het voorbereidingstraject moet worden herhaald. Dit kan bijvoorbeeld zijn om het bestraalde gebied aan te passen.

Masker maken

Soms is het nodig om voor de bestraling hulpstukken te maken. Een voorbeeld hiervan is een masker. Bij bestralingen bij het hoofd of de hals is een kunststof masker nodig om de nauwkeurigheid van de behandeling te waarborgen. Deze maskers geven steun bij het stilliggen. U kunt hierin vrij ademhalen. Bij gebruik van een masker worden de markeringen op het masker getekend en niet op de huid.

Het voorlichtingsgesprek, de scan en het maken van eventuele hulpstukken vinden ook plaats op de polikliniek Radiotherapie.

Voor uw bestralings-afspraken op de afdeling Radiotherapie hoeft u zich niet meer aan te melden bij de aanmeldzuilen. U kunt meteen doorlopen naar de receptie van de polikliniek Radiotherapie. Daarna neemt u plaats in de wachtkamer. Neem altijd bij uw bezoek aan de afdeling Radiotherapie uw afsprakenkaart mee.

Bent u toch even de weg kwijt? Vraag een medewerker van het ziekenhuis u te helpen. Als u begeleiding nodig heeft, vraag dan aan de receptionist van de informatiebalie in de centrale hal dit voor u te regelen. Het kan zijn dat u andere afspraken heeft, die niet goed gecombineerd kunnen worden met de afspraken op de afdeling Radiotherapie. Wij vragen u dit op tijd aan ons door te geven. Wij zullen dan proberen de afspraak op een andere tijd te zetten.

Als u denkt niet in staat te zijn voor de behandeling te komen, belt u de afdeling Radiotherapie. De bestralingsarts overlegt met u wat u het beste kunt doen. Als het mogelijk is, gaat de behandeling door.

Op feestdagen waar de polikliniek gesloten is, worden de bestralingen soms voortgezet. Dit wordt ook aangegeven op uw persoonlijke afsprakenlijst.

Het aantal behandelingen verschilt van één dag tot een aantal weken. Het type tumor en het doel van de bestraling zijn bepalend voor het aantal bestralingen en de duur. Dit verschilt dus van persoon tot persoon. De bestralingsarts stelt dit voorafgaand aan de behandeling vast.

• De afdeling Radiotherapie op locatie Den Haag heeft 2 bestralingsapparaten voor uitwendige bestraling.
• Deze apparaten zijn gelijk aan elkaar. Het bestralingsapparaat waarmee u behandeld wordt, heet een lineaire versneller.
• U meldt zich bij de receptie van de afdeling Radiotherapie. Daarna neemt u plaats in de wachtruimte.
• Als u aan de beurt bent, haalt een MBB-er u op. Deze vertelt u, bij de eerste afspraak, in het kort over de bestraling en begeleidt u naar de bestralingsruimte.

Op basis van de tatoeage-punten op de huid of het masker plaatsen de MBB-ers u in de juiste houding. Dit doen zij met behulp van laserlijnen. Deze laserlijnen kunt u wel zien, maar niet voelen.

Uw houding is hetzelfde als bij de voorbereiding. Na het instellen van de apparatuur verlaten de MBB-ers de bestralingsruimte. Eventueel wordt er een scan gemaakt om uw ligging te controleren. Vervolgens wordt de behandeling gestart.

De bestraling zelf duurt meestal enkele minuten. Een bestraling wordt meestal uit verschillende richtingen gegeven. Het bestralingsapparaat beweegt om u heen terwijl u in dezelfde houding blijft liggen. Als de bestralingsdosis is afgegeven, slaat het toestel automatisch af. U kunt daardoor dus niet een te hoge bestralingsdosis krijgen.

Na de bestraling komen de MBB-ers de behandelkamer weer binnen om aan te geven dat de behandeling klaar is. Blijft u stil liggen totdat de MBB-ers u vertellen dat u weer mag bewegen.

Het is niet goed te voorspellen of u last gaat krijgen van bijwerkingen. Sommige mensen hebben daar veel last van, anderen hebben weinig last. Het optreden van bijwerkingen en de mate waarin zegt niets over het resultaat van de behandeling. Het hangt ook voor een groot deel af van de plaats in uw lichaam waarop u bestraald wordt. Naast lichamelijke klachten kunt u ook verwerkingsproblemen hebben door de ziekte.

Als u vragen heeft over bijvoorbeeld bijwerkingen van de bestraling, bespreekt u deze dan met een MBB-er of bel het secretariaat. Als u de bestralingsarts wilt spreken, kunt u dit aan deze MBB-er of secretaresse doorgeven. Vaak kunt u na de behandeling op het spreekuur komen. Dit is niet altijd mogelijk bij uw eigen bestralingsarts.

Vóór, tijdens en na de bestralingen kan de bestralingsarts het nodig vinden om extra onderzoek te doen, zoals bloedonderzoek of gewichtscontrole, of om een diëtiste of andere hulpverlener in te schakelen.

Vaak ontstaan klachten tijdens de bestralingsperiode, maar deze kunnen ook nog daarna ontstaan of verergeren. Ook daarom wordt u na de bestralingsperiode nog gecontroleerd, telefonisch of op de polikliniek door uw bestralingsarts.

U kunt last krijgen van vermoeidheid, slaperigheid, lusteloosheid en te weinig eetlust. Ook het regelmatig reizen naar het ziekenhuis kunt u als een belasting ervaren.

Zolang u geen klachten heeft, kunt u doorgaan met uw dagelijkse activiteiten. Zo komt u waarschijnlijk zelfs makkelijker door de bestralingsperiode heen. Wanneer u vermoeidheidsklachten krijgt, kunt u uw activiteiten hierop aanpassen en extra rust nemen.

Bij koorts boven de 38ºC neemt u direct contact op met de afdeling Radiotherapie. Als het mogelijk is, proberen we uw bestraling toch door te laten gaan.

Door straling kunnen tumorcellen opzwellen en, door druk op gezond weefsel, klachten geven. Welke klachten hangt af van waar de tumor zit. Dit zal met u besproken worden door uw bestralingsarts.

Advies

Naast gezonde voeding is het ook belangrijk dat u voldoende drinkt. Dat betekent 1,5 tot 2 liter water per dag drinken. Overleg met uw bestralingsarts als u vitaminepreparaten of homeopatische middelen gebruikt. Deze kunnen de bestraling dwars zitten.

Een controle bij de bestralingsarts vindt meestal in de laatste week van de bestralingsperiode plaats. Deze afspraak staat ook op uw afsprakenlijst. Over de behandelingsperiode wordt een nauwkeurig verslag gemaakt. Dit verslag wordt naar uw huisarts en de mee-behandelende specialisten gestuurd.

Tijdens de controle-afspraak, ongeveer 3 weken ná uw behandeling, bespreekt de bestralingsarts met u hoe het verder gaat. Praat met de bestralingsarts over de mogelijkheden, bijvoorbeeld om uw werk te hervatten, of over mogelijke andere activiteiten, wensen en behoeften. Als er onverwacht vóór dit controlebezoek problemen optreden, neem dan contact op met de afdeling Radiotherapie.

Naast lichamelijke klachten kunt u ook problemen hebben met het verwerken van uw ziekte. Het kan zijn dat u tijdens de bestralingsperiode behoefte heeft om met iemand te praten over levensvragen die u bezig houden. Dat kan bijvoorbeeld met een geestelijk verzorger.

Via het algemene telefoonnummer van het HagaZiekenhuis kunt u in contact komen met de afdeling geestelijke verzorging. Als u dat prettig vindt, begeleidt een van hen u bij het leggen van contact met een vertegenwoordiger van uw eigen geloofs- of levensovertuiging.

Tevens kan uw bestralingsarts u verwijzen naar een oncologisch psycholoog. Deze is gespecialiseerd in het geven handvaten om om te gaan met onzekerheden in deze periode en met verlies van functies als gevolg van de behandeling of bijwerkingen.

De medewerkers van de afdeling staan altijd open voor opmerkingen en spelen, als dat mogelijk is, daarop in. Heeft u klachten of problemen, bespreekt u die dan eerst met de betrokkene(n) of met de persoon die verantwoordelijk is, zoals de bestralingsarts die u behandelt.

Als dit niet lukt, of als u liever iemand anders wilt inschakelen, kunt u zich wenden tot de Klachtenfunctionaris. Deze is bereikbaar op maandag, woensdag, donderdag en vrijdag tussen 9.00 en 17.00 uur via telefoonnummer (070) 210 2547.

Overweegt u uw klacht ter behandeling voor te leggen aan de Klachtencommissie, dan vragen wij u uw klacht op schrift te stellen. Zie ook de folder ‘Klachtenregeling’.

• nfk.nl: Dit is de website van de Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties.

• kwfkankerbestrijding.nl: Dit is de website van de KWF Kankerbestrijding.

• kankerspoken.nl: Dit is een site voor en over kinderen die een ouder met kanker hebben.

• inloophuishaaglanden.nl: Dit is de website van de Stichting Inloophuis Haaglanden. Inloophuis Haaglanden biedt een ontmoetingsplek aan mensen die kanker hebben of hebben gehad. Het Inloophuis is óók bedoeld voor partners, ouders en kinderen van mensen met kanker.

• ‘Radio Robbie’ geschreven door Brigitte van den Heuvel en Marianne C. Naafs-Wilstra
  Een boek geschreven om kinderen uit te leggen wat ‘kankercellen’ in je lichaam doen en hoe ze bestreden worden (vanaf circa 4 jaar).

De informatie in deze folder is algemeen. Ieder mens heeft verschillende behoeftes en beleeft ziekte anders. Zorg ervoor dat u uw persoonlijke onzekerheden en vragen bespreekt, wij zijn er graag voor u.

• Bestralingsafdeling en polikliniek HagaZiekenhuis Den Haag: (070) 210 2659.
• Buiten kantooruren: dienstdoende radiotherapeut: (070) 210 0000