Uw arts of verpleegkundige heeft met u gesproken over thiopurine. In deze folder leest u wat dit medicijn doet, hoe u het gebruikt en wat u moet doen bij bijwerkingen.

Deze folder vervangt de bijsluiter niet. Heeft u na het lezen nog vragen? Stel deze dan aan uw arts of verpleegkundige.

Algemeen

De oorzaak van de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa is niet bekend. Medicijnen remmen de ontsteking in de darm. Daardoor worden klachten minder en is de kans op problemen kleiner.
Medicijnen kunnen de ontsteking remmen. Ze genezen de ziekte niet. Als u minder medicijnen gebruikt of stopt, kunnen de klachten terugkomen.

Voorbeelden uit de groep van thiopurines zijn:

• Azathioprine (Imuran®)
• 6-mercaptopurine (Purinethol®)
• 6-thioguanine (Thiosix®, Lanvis®)

Uw arts schrijft thiopurine meestal voor als andere medicijnen niet genoeg helpen. Thiopurine hoort bij de groep medicijnen die de afweer remmen. Bij een chronische darmziekte wordt azathioprine (Imuran) vaak als eerste medicijn uit deze groep gebruikt. In een hoge dosis kan thiopurine de groei van cellen remmen. Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa krijgt u een veel lagere dosis. Daardoor komen bijwerkingen minder vaak voor en zijn ze meestal minder ernstig.

Let op: de bijsluiter van de apotheek kan informatie bevatten voor mensen die een hogere dosis gebruiken. 

Het duurt vaak 2 tot 3 maanden, voordat u merkt dat thiopurine werkt. Daarom blijft u in overleg met uw MDL-arts meestal eerst ook uw andere medicijnen gebruiken. Werkt het medicijn goed en heeft u geen bijwerkingen? Dan kunt u het vaak lange tijd gebruiken.

Thiopurine kan invloed hebben op uw lever en op uw bloed. Daarom krijgt u voor de start een bloedonderzoek. Ook tijdens de behandeling wordt uw bloed regelmatig gecontroleerd.

Doseringen

De dosis hangt onder andere af van uw gewicht. De dosis kan per persoon verschillen. Gebruik altijd de dosis die uw arts heeft voorgeschreven. Neem nooit meer of minder zonder overleg.

Wanneer innemen?

Neem thiopurine tijdens of direct na het eten in. Bent u de tabletten vergeten? Neem ze dan later op dezelfde dag alsnog in. Merkt u het pas de volgende dag? Sla de vergeten dosis dan over. Neem daarna uw medicijnen weer zoals u gewend bent.

Neem de tabletten ten minste 1 uur vóór of 2 uur na melk of zuivelproducten in.

Wordt u misselijk van thiopurine? Dan kunt u de tabletten over de dag verdelen. U kunt ze ook ’s avonds voor het slapen innemen.

De meeste mensen verdragen thiopurine goed. Bijwerkingen ontstaan vaak in de eerste uren of dagen na de start. U kunt dan minder zin hebben in eten, misselijk zijn, overgeven of diarree krijgen.
Gebruikt u voor langere tijd thiopurine, dan heeft u een kleine kans op de volgende bijwerkingen:

• U kunt sneller een infectie krijgen, bijvoorbeeld ontstoken tandvlees of keelpijn met koorts. Dit komt doordat thiopurine invloed kan hebben op het beenmerg. In het beenmerg worden bloedcellen gemaakt. Uw bloed wordt daarom regelmatig gecontroleerd.
• Wratten veroorzaakt door een virus. U bent door uw verminderde afweer gevoeliger voor zo’n virus.
• U krijgt sneller blauwe plekken of vaak een bloedneus. Dit kan komen door te weinig bloedplaatjes.
• Leverfunctiestoornissen. Een gele verkleuring van het oogwit of van de huid kan optreden.
• Heel soms ontstaat aan het begin van de behandeling een ontsteking van de alvleesklier. U krijgt dan erge pijn boven in uw buik of in uw rug.
• Paracetamol helpt dan meestal niet genoeg.
• Er is een licht verhoogde kans op huidkanker en lymfklierkanker bij het gebruik van thiopurines.

Neem contact op met uw MDL-arts of MDL-verpleegkundige als u bijwerkingen krijgt. Doe dit ook bij koorts, koude rillingen, een gele huid, veel braken, blauwe plekken, bloedneuzen of erge buikpijn. Buiten kantooruren neemt u contact op met de huisarts of de dienstdoende maag-, darm- en leverarts. Thiopurine remt uw afweer. Daardoor krijgt u sneller een infectie. Vermijd daarom nauw contact met mensen die een infectie hebben, zoals griep.

Gebruikt u ook medicijnen tegen jicht, zoals Zyloric of allopurinol? Vertel dit dan aan uw arts. Gebruikt u bloedverdunners? Vertel dan aan de trombosedienst dat u thiopurine gebruikt.

Wees voorzichtig met alcohol. Alcohol kan de kans op problemen met uw lever groter maken.

Vertel altijd aan uw arts dat u thiopurine gebruikt. Thiopurine kan ervoor zorgen dat sommige vaccins minder goed werken. Ook kunt u meer kans hebben op bijwerkingen van vaccins. U mag tijdens het gebruik van thiopurine geen vaccin krijgen met een verzwakt levend virus. Voorbeelden zijn BMR, gele koorts en BCG.

Moet u een vaccinatie krijgen? Overleg dan met uw arts of apotheker. Door uw lagere afweer komt u in aanmerking voor de jaarlijkse griepprik. U kunt hiervoor naar uw huisarts. De griepprik beschermt niet tegen alle soorten griep.

Vruchtbaarheid

Onderzoek laat zien dat thiopurine geen nadelige invloed heeft op de vruchtbaarheid van mannen en vrouwen. Wilt u zwanger worden? Bespreek uw medicijnen dan met uw arts.

Zwangerschap

Tijdens een zwangerschap proberen we medicijnen zo veel mogelijk te vermijden. Toch is het vaak beter om door te gaan met thiopurine. Een opvlamming van de ziekte kan schadelijker zijn voor moeder en kind dan het medicijn. Thiopurine kan meestal veilig worden gebruikt tijdens de zwangerschap. Gebruik door mannen of vrouwen geeft geen grotere kans op aangeboren afwijkingen.

Borstvoeding

Thiopurine komt in kleine hoeveelheden in de moedermelk. U kunt het geneesmiddel veilig gebruiken bij het geven van borstvoeding. Overleg altijd met uw behandelend arts als u een zwangerschapswens heeft.

Thiopurine is onder andere geregistreerd voor de behandeling van leukemie. Vandaar dat u in de bijsluiter strenge hygiënische adviezen aantreft. Bij de behandeling van ziekte van Crohn of collitis ulcerosa wordt de thiopurine in een veel lagere dosering gebruikt, hiermee volstaat u met normale hygiëne. 

Ziet u bij het openmaken van de verpakking kapotte tabletten? Sluit de verpakking dan weer goed en breng deze terug naar de apotheek.

Voorkom dat poeder van de tabletten zich door het huis verspreidt, anders kunnen uw huisgenoten er mee in aanraking komen.

Krijgt u wat poeder uit gebroken tabletten op uw huid of in uw ogen? Was uw huid dan goed af. Spoel uw ogen met veel water.

Patiënten die thiopurine gebruiken, kunnen een verhoogd risico lopen op huidproblemen, waaronder huidkanker. Vermijd daarom een te grote blootstelling aan zonlicht en uv-straling. Gebruik zonnebrandcrème met een hoge beschermingsfactor. Wij raden het gebruik van een zonnebank af.

Als u na het lezen van deze folder nog vragen hebt, neem dan contact op met uw IBD verpleegkundige.

Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen respectievelijk het NNIC en de ICC.